ข้อมูลทรัพยากร

เนื้อหาย่อ : วิศวกรรมเขื่อนดิน เป็นการประยุกต์ความรู้พื้นฐานของหลายวิชา เช่น ปฐพีกลศาสตร์ ธรณี- วิทยา ชลศาสตร์ เป็นตัน มาเพื่อใช้ในการออกแบบเขื่น เพื่อเก็บกักน้ำให้เป็นประโยชน์ เพื่อการซล- ประทาน ผลิตกระแสไฟฟ้า ป้องกันอุทุกภัย การประมง การคมนาดม และการท่องเที่ยว เป็นต้น เนื่องจากเขื่อนเป็นโครงสร้างขนาดใหญ่และต้องใช้วัสดุธรรมชาติที่มีอยู่ในบริเวณพื้นที่ใกล้เดียง เช่น ดินและหิน มาใช้เป็นวัสดุก่อสร้าง เป็นส่วนใหญ่ ตลอดจนการวางตำแหน่งที่ตั้งเขื่อน การเลือกชนิดและ หน้าตัดเขื่อน ให้เหมาะสมกับลักษณะภูมิประเทศ ลักษณะธรณีวิทยาและสอดคล้องกับอาคารประกอบอาคาร ประกอบเขื่อน จึงอาจกล่าวได้ว่าไม่มีเขื่อนใดที่เหมือนกันเลย แต่ละเขื่อนจะมีเอกลักษณ์เฉพาะซึ่งมีอิทธิพล จากปัจจัยดังกล่าว และถือได้ว่าเป็นสิ่งที่ท้าทายสำหรับวิศวกรผู้ออกแบบและควบคุมงานซึ่งจะต้องมีศิลปใน การปรับเปลี่ยนความรู้ทางด้านเทคนิคให้เหมาะสมกับสภาพจริงได้อย่างเหมาะสม ประหยัด และ ปลอดภัย ความรู้ทางด้านวิศวกรรมเขื่อนดินได้มีการพัฒนาจากการที่ต้องพึ่งพาความรู้ของวิศวกรต่างชาติทั้ง หมด มาเป็นการพัฒนาองค์ความรู้ขึ้นเองในประเทศ จากการเรียนรู้ด้วยการทำงานและประสบการณ์ในการ แก้ปัญหาในระหว่างการออกแบบ ก่อสร้าง ใช้งาน และบำรุงรักษา ที่สะสมกันมาหลายรุ่น หลายสมัย ตั้งแต่ เขื่อนแก่งกระจาน เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิตต์ เมื่อราว 30-40 ปีก่อน จนมาถึงยุดของการก่สร้าง เขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนป่าสัก เขื่อนท่าด่าน และการแก้ไขปรับปรุงเขื่อนมูลบน ซึ่งมีการนำเอาความรู้ ใหม่ ๆที่ได้ประสบการณ์และความผิดพลาดที่เคยเกิดขึ้น ตลอดจนจากการตรวจวัดพฤติกรรมเขื่อนของเรา เองมาปรับใช้และจะเป็นประโยชน์ต่อวิศวกรในรุ่นต่อๆไป ในปัจจุบันจำนวนเขื่อนทั่วประเทศซึ่งมีมากกว่า 4000 เขื่อน เป็นเขื่อนดินและหินเสียมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ กระจายอยู่ในความรับผิดซอบูของหน่วยงานต่างๆของราชการ เช่น กรมชลประทาน การไฟฟ้า ฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย กรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงาน สำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบท กรป.กลาง กรมพัฒนาที่ดิน กรมโยธาธิการ เป็นต้น ในขณะที่เอกชนและองค์บริหารส่วนตำบลก็เริ่มมีส่วนในการ พัฒนาแหล่งน้ำมากขึ้นตามลำดับ การจัดทำหนังสือเล่มนี้ก็เป็นผลสืบเนื่องมาจากการจัดพิมพ์เล่มแรก โดยมีการแก้ไขปรับปรุงทั้ง ด้านเนื้อหา รูปประกอบ และการจัดพิมพ์ในดีขึ้น แต่ก็ยังคงรักษารูปแบบของเนื้อหาไว้เป็น 7 บทเช่นเดิม โดยเรียงตามลำดับ ตามแนวทางทำงานในการออกแบบและก่อสร้างตลอดจนการตรวจวัดพฤติกรรมเขื่อน ดังนั้นจึงจะเป็นการง่ายในการทำความเข้าใจไปตามลำดับขั้น ผู้เขียนถือว่าโชคดีที่ได้มีโอกาสทั้งเป็น ครูผู้สอนหนังสือในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ซึ่งมี วิชา ออกแบบเขื่อนดินและหิน อยู่ในหลักสูตร เป็นวิศวกรผู้ออกแบบเขื่อน เป็นวิศวกรที่ให้ดำปรึกษาในระหว่าง การก่อสร้างเขื่อน เป็นวิศวกรที่ติดตั้งเครื่องมือวัดและวิเคราะห์พฤติกรรมเขื่น จึงมีโอกาสที่จะผนวกความ รู้และประสบการณ์ในช่วงประมาณ 16 ปี มาประมวลไว้ในหนังสือเล่มนี้ จึงหวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อ วิศวกร นายช่าง นักธรณีวิทยา นิสิต และนักศึกษาที่เกี่ยวข้องในสาขานี้ แต่อย่างไรก็ตามก็ตระหนักดีว่า ยังไม่สามารถครอบคลุมเนื้อทั้งหมดของวิศวกรรมเขื่อนดินไว้ได้ครบถ้วนทั้งหมด และยินดีที่จะรับฟังความคิด เห็นหรือข้อเสนอแนะที่จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาวิทยาการทางด้านเขื่อนดินต่อไป